Jakub Józef Orliński (Facce D’Amore): Contrast is voor mij de kern van de barokke periode

Over Anima Sacra, het debuutalbum van de Poolse countertenor Jakub Józef Orliński, schreef ik in 2018 het volgende: ‘De stem van Orliński is een genot om naar te luisteren, zijn vibrato beheerst, met stijlvolle versieringen in het da-capogedeelte. De zanger wordt spectaculair begeleid door Il pomo d’oro onder leiding van Maxim Emelyanychev. Wat. Een. Orkest!’
Onlangs verscheen zijn nieuwste album: Facce D’Amore. Orliński vertelt er het volgende over: ‘Op deze nieuwe cd wil ik een beeld geven van hoe er in de achttiende eeuw met liefde werd omgegaan. Letterlijk de verschillende facetten van de man neerzetten. Niet alleen de vreugde, maar ook het verdriet van een verbroken liefde en de gekte die bezit van iemand kan nemen vanwege een al dan niet onbereikbare liefde. En het gaat echt om de mannenrollen die voor een castraat zijn geschreven. Ik probeer juist de vrouwelijke rollen die in de barok doorgaans door castraten werden gezongen te vermijden. Ik ben geen vrouw en er zijn tegenwoordig meer dan genoeg zangeressen die dergelijke partijen fantastisch zingen.’
Jakub Józef Orliński houdt van contrast. ‘Het is mooi om het pure verlangen naar liefde dat spreekt uit Cavalli’s aria uit La Calisto naast een aria van Giuseppe Maria Orlandini uit Nerone te zetten, waarin de keizer meent dat liefde op bestelling te verkrijgen is. Contrast is voor mij de kern van de barokke periode. En zo is ieder stuk deel van een geheel. Ja, ook de instrumentale werken horen daarbij. Dat heb ik wel geleerd van de cd’s van bijvoorbeeld Andreas Scholl. Ik vind hem een schitterende stem hebben, maar het is nogal een inspanning om een uur lang naar één stem te luisteren. Ook naar mijn stem.’
Op het contrastvolle en prachtige Facce D’Amore, met bekende en onbekende barokaria’s, wordt Jakub Józef Orliński weer schitterend begeleid door Il Pomo d’Oro, onder leiding van Maxim Emelyanychev.
Geniet even mee van een eigentijdse video van Pena Tiranna (Handel).

Bron: Luister (december 2019)

Geplaatst in Muziek | Een reactie plaatsen

Een kleine geschiedenis van het Gustav Brieglebhuis in Oud-Valkeveen (10)

Gustav Brieglebhuis (1952) Foto: Nationaal Archief

In de loop van de jaren dertig van de vorige eeuw wordt ook de stichting Vacantie KinderFeest geconfronteerd met de gevolgen van de crisis en belandt financieel in zwaar weer. De stichting, afhankelijk van bijdragen van particulieren, fondsen en subsidies, heeft de grootste moeite om geld bijeen te sprokkelen om de schoolreisjes voor Amsterdamse kinderen mogelijk te maken. Over de collecte op zaterdag 16 april 1938 schrijft het Algemeen Handelsblad het volgende:

Het Vacantiekinderfeest, in 1905 voor de eerste maal gevierd door 2000 van de armste Amsterdamsche schoolkinderen, later uitgegroeid tot den jaarlijkschen uittocht der tienduizend en in 1925 zelfs tot een driedaagsch kinderfeest, dat nu, mits er geld genoeg is, drie prachtige kinderhuizen kan exploiteeren te Nunspeet, Renkum en Valkeveen, is er treurig aan toe.
Naast de gevolgen van deze rampspoedige tijden ligt de oorzaak van het verval zeker ook aan de inhouding van het gemeentelijk subsidie. Wel is waar hebben B. en W. en de raad voor dit jaar 5000 gld. toegezegd, hetgeen financieel en moreel een prachtige steun is, maar het beteekent nog lang niet een “bovenJan” zijn. Er is particuliere hulp noodig, wil het huis te Nunspeet niet geheel leeg blijven, zooals dat in 1937 is geschied.
Zeker, het klinkt prachtig, dat sinds 1905 reeds 212.000 kinderen een dagje naar buiten gingen in 33 feesten, en dat met 13 driedaagsche feesten bijna 66.000 kinderen genoten in de Vacantiekinderhuizen, maar daarnaast is het toch wel bedroevend te moeten bedenken, dat in den komenden zomer, tenzij iedere Amsterdammer doet wat hij kan, slechts een paar duizend kinderen een dagje naar buiten zullen trekken en alleen het dichtst-bijgelegen Gustav Briegleb-huis te Valkeveen volledig bezet zal zijn.
Daarom moet de Paaschcollecte a.s. Zaterdag slagen. Want jong Amsterdam moet naar buiten!

Bron: Algemeen Handelsblad (12 april 1938).

Geplaatst in Geschiedenis | Een reactie plaatsen

Domweg gelukkig in zaal 3 van Eye Filmmuseum (The Irishman)

‘Heb je The Irishman al gezien?’
‘Heb je The Irishman nog steeds niet gezien?’
‘Wat?! Heb je geen Netflix? Echt niet?’
Nee, ik heb geen Netflix en ik maak ook geen gebruik van het account van mijn zoon die wel Netflix heeft. ‘Kom dan bij mij kijken,’ maar ik sloeg zijn aanbod vriendelijk af. Eigenlijk was ik helemaal niet van plan om The Irishman te zien. Nog niet. Een film van Martin Scorsese, met Robert De Niro, Al Pacino en Joe Pesci op een televisie- of computerscherm! Maar er bestaan ook barbaren die een dergelijke speelfilm op het schermpje van hun mobiele telefoon bekijken…
In het recente verleden ben ik een half jaar geabonneerd geweest op Netflix. Ik zag, en genoot van, series als Narcos, Thirteen reasons why en She’s gotta have it (Spike Lee). Daarna verloor ik mijn belangstelling. Opzeggen is een fluitje van een cent.
Godzijdank zijn er nog bioscopen waar The Irishman draait. Op vrijdag 17 januari 2020 heb ik de film gezien in het Eye Filmmuseum. Zestien gulden voor een kaartje, iets meer dan de kosten voor een maand Netflix.
Bijna vier uur was ik domweg gelukkig in zaal 3. Rustige bezoekers, geen reclame, geen popcorn en bier.  En The Irishman? Niet vernieuwend, meer een herhaling van zetten (Casino en Goodfellas), maar toch magistraal dankzij De Niro, Pacino en Pesci. Met deze film brengt Martin Scorsese een indrukwekkend, maar ook weemoedig stemmend, eerbetoon aan de beste acteurs van deze en vervlogen tijden.

Geplaatst in Film en televisie | Een reactie plaatsen

Vanitas vanitatum, omnia vanitas (70)

Beeld van ivoor (zestiende eeuw), te bewonderen in het Bode-Museum in Berlijn.

Geplaatst in Vanitas vanitatum, omnia vanitas | Een reactie plaatsen

Een kleine geschiedenis van het Gustav Brieglebhuis in Oud-Valkeveen (9)

Uitspanning Oud Valkeveen (Foto: Stadsarchief Amsterdam)

Aanvankelijk reisden de Amsterdamse schoolkinderen met de trein van het Centraal Station of het Muiderpoortstation naar Nunspeet, Renkum of Valkeveen.
Voor de bestemming Valkeveen, het Gustav Brieglebhuis, moesten de kinderen uitstappen in Naarden-Bussum. En dan? Wandelen naar Roelofslaantje 6? Een wandeling van iets meer dan een uur! Met zestig kinderen en hun bagage!
Tot mijn grote verrassing vind ik op internet een artikel met als titel Het Brieglebhuis aan het Roelofslaantje, geschreven door Freek Udo.
Udo? Zo heette de beheerder van het Gustav Brieglebhuis!
Deze Freek Udo is de zoon van deze beheerder. In zijn artikel schrijft hij dat de schoolkinderen inderdaad in Naarden-Bussum uitstapten. Onder begeleiding van hun onderwijzers en onderwijzeressen gingen ze vervolgens met een tram (!) naar de hoek Valkeveenselaan en Naarderstraat, bij de uitspanning Oud Valkeveen. Ten slotte nog een wandelingetje van hooguit tien minuten…
Rond 1950 schafte de Nederlandse Spoorwegen de groepskorting af. Voortaan ging de gehele reis met de bus, een Crossley van de Nederlandsche Buurtspoorweg-Maatschappij (NBM) of N.V. Autobusonderneming Maarse & Kroon.

Bronnen: De Omroeper, oktober 1995, jaargang 8, nummer 4 en Ons Amsterdam (10 juli 2017).

Geplaatst in Geschiedenis | 2 reacties

Concertgebouworkest o.l.v. François-Xavier Roth: Anna Prohaska valt in voor zieke Anna Lucia Richter

Da ich heute einen medizinischen Eingriff vornehmen lassen muss, muss ich zu meinem größten Bedauern meine Konzerte im Amsterdamer Concertgebouw nächste Woche absagen. Kein Grund zur Sorge, aber Bettruhe ist danach angesagt. In alter Frische bin ich dann als Marcelline am Theater an der Wien ab März wieder auf der Bühne zu erleben. DANK an Anna Prohaska, die in Amsterdam einspringt!

Zaterdag 18 januari 2020 om 09:27 uur meldt Anna Lucia Richter op Facebook dat ze helaas niet kan komen zingen in Amsterdam.
De sopraan zou gisteren, vandaag en morgen optreden met het Concertgebouworkest onder leiding van François-Xavier Roth, dirigent van het grensverleggende orkest Les Siècles. Op het programma muziek rond mythologische heldinnen als Alkestis (of Alcestis), Phaedra en Elektra, van Lully, Handel, Gluck, Rameau en Mozart.
Hoewel ik me intens heb verheugd op het concert van Richter met haar loepzuivere, stralende stem, die aan ‘onze’ Elly Ameling doet denken, kan ik zeker leven met haar vervangster Anna Prohaska, die ik al eens heb zien optreden. Met haar kristalheldere stem, zonder al te veel vibrato, bewijst zij dat ze tot de absolute wereldtop behoort. Haar improvisaties zijn nergens overdreven en uiterst effectief en dramatisch. Ook haar timing is fantastisch.  Daarnaast blinkt Prohaska uit in een recente Hippolyte et Aricie van Jean-Philippe Rameau.
Geen uitverkocht huis, gisteravond, bij lange na niet. De zaal was helaas maar half bezet. Dat geldt ook voor de concerten van van vandaag en morgen. Daarom hoop ik dat belangstellenden dit bericht lezen en alsnog naar het Concertgebouw gaan, want het is zeer de moeite waard.De Oostenrijkse sopraan Anna Prohaska bleek een waardige vervangster van Anna Lucia Richter, maar wat François-Xavier Roth heeft gedaan met het Concertgebouworkest is een regelrechte sensatie. Hoeveel repetitietijd heeft hij gehad? Een dag? Twee dagen? Drie? Een orkest dat al duizend jaar muziek van Gustav Mahler speelt liet Roth klinken als een barokorkest. Dat hoorde ik al meteen in de Suite uit Alceste van Jean-Baptiste Lully waarin hij ook ruimte gaf aan contrasten en effecten, in de vorm van slagwerk en een heuse windmachine. Een ontroerende verrassing was de eerste aria (Gentle Morpheus, son of night van George Frideric Handel), loom gezongen door Prohaska en prachtig zoet begeleid door de strijkers. Ook de muziek van Jean-Philippe Rameau klonk prachtig, in deze grote bezetting, die waarschijnlijk overeenkomt met de grootte van het orkest dat Rameau tot zijn beschikking had.
Na de pauze nog een ouverture, recitatief en aria Dérobez-moi vos pleurs/Ah! Malgré moi en een chaconne uit Alceste van Gluck (1714 – 1787) en een chaconne, recitatief en aria Quando avran’ fine omai/Padre, germani, addio! en ouverture uit Idomeneo, rè di Creta van Mozart (1756 – 1791).
Wie François-Xavier Roth wil horen met zijn eigen orkest Les Siècles adviseer ik te luisteren naar hun nieuwste cd met een live-opname van de Symphonie fantastique van Hector Berlioz (1801 – 1869). Groots!
Van Anna Prohaska verschijnt in april 2020 Paradise Lost, een recital met liederen van onder anderen Purcell, Schubert, Schumann, Debussy, Ravel en Bernstein. Julius Drake begeleidt haar op de piano.
En Anna Lucia Richter? Ik wens haar beterschap. Hopelijk komt ze ooit in Amsterdam optreden…

Geplaatst in Muziek | Een reactie plaatsen

Gratis te downloaden: Werk maken van gelijke kansen. Praktische inzichten uit onderzoek voor leraren basisonderwijs

Massaal heeft u (gratis) gedownload: Op de schouders van reuzen: Inspirerende inzichten uit de cognitieve psychologie voor leerkrachten door Paul A. Kirschner, Luce Claessens en Steven Raaijmakers.
Nu eveneens gratis te downloaden: Werk maken van gelijke kansen. Praktische inzichten uit onderzoek voor leraren basisonderwijs door Linda van den Bergh, Eddie Denessen en Monique Volman (red.).
Een voorproefje:

Je denkt misschien dat jonge kinderen onderlinge verschillen niet opmerken, maar die zien ze wel degelijk. Maak ze daarom bespreekbaar. Zo kun je vooroordelen de wereld uit helpen en kinderen leren dat ze gelijkwaardig zijn. Verdiep je in andere culturen: kijk eens wat hun perspectief is op zaken die jij vanzelfsprekend vindt.
Zorg ook dat de materialen in je klas diverser zijn: heb je alleen witte poppen in de groep? Het is voor kinderen (meisjes én jongens) van kleur fijn als ook zij zich kunnen herkennen in de poppenhoek, als er diverse babypoppen in de wieg liggen. Het helpt als leerlingen zichzelf terugzien in het materiaal dat je gebruikt in de klas, niet als de uitzondering, maar als een van de degenen die de norm uitmaken. Lees bijvoorbeeld eens een jeugdboek met je klas waarin de hoofdpersoon een vluchteling is of een migrant.
Kinderen (en leraren) in Nederland leven vaak in hun eigen bubbel, met mensen van dezelfde religie of sociale klasse. Op school kun je ze laten kennismaken met diversiteit. Leer ze dat er andere perspectieven mogelijk zijn, niet alleen op kleur, maar ook op sociale klasse of gender. Zo kun je ook eens een verhaal voorlezen over een gezin met twee vaders of twee moeders. 

Geplaatst in Onderwijs en opvoeding | Een reactie plaatsen